Bezpieczeństwo Kontraktów w prawie zamówień publicznych
Ustawa, Prawo zamówień publicznych, określa zasady i tryb udzielania zamówień publicznych, środki ochrony prawnej, kontrolę udzielania zamówień publicznych oraz organy właściwe w sprawach uregulowanych w ustawie. W art. 6. definiuje rodzaj podmiotu zamówienia. Jeżeli zamówienie obejmuje równocześnie dostawy oraz usługi albo roboty budowlane oraz usługi , do udzielenia zamówienia stosuje się przepisy dotyczące tego przedmiotu zamówienia, uzależniając jego kwalifikacje największym wartościowym udziałem w danym zamówieniu. Po tym warunku, w dalszej części tego artykułu ustawa doprecyzowuje te rodzaje:
- jeżeli zamówienie obejmuje równocześnie dostawy oraz rozmieszczenie lub instalację dostarczonej rzeczy lub innego dobra , do udzielenia takiego zamówienia stosuje się przepisy dotyczące dostaw.
- jeżeli zamówienie obejmuje równoczesne roty budowlane oraz dostawy niezbędne do ich wykonania, do udzielenia takiego zamówienia stosuje się przepisy dotyczące robót budowlanych.
- jeżeli zamówienie obejmuje równocześnie usługi oraz roboty budowlane niezbędne do wykonania usług, do udzielenia zamówienia stosuje się przepisy dotyczące usług.
Właściwa kwalifikacja rodzaju podmiotu zamówienia ma kluczowe znaczenie dla doboru warunków umownych w oparciu o art.14 Pzp, który do czynności podejmowanych przez zamawiającego i wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia nakazuje stosować przepisy ustawy o z dnia 23 kwietnia 1964r. -Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16,poz. 93, z późn. zm. 4), jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Usługi występują głównie w okresie przygotowania projektu i w realizacji warunków kontraktowych według procedur FIDIC, których wartość najczęściej nie przekracza 5% wartości kontraktu podstawowego. Najczęściej obujemy z zamówienia na roboty budowlane z dostawami (często razem z projektowaniem). Zawsze pamiętamy, ze umowa wymaga pod rygorem nieważności , zachowania formy pisemnej, chyba że przepisy odrębne wymagają formy szczegółowej. Natomiast nie zawsze iż jest dokument jawny i podlegają udostępniani na zasadach określonych w przepisach dostępie do informacji publicznej, a wiec podlegający oglądowi osób mający tym interes. Tak jak wcześniejsze czynności (najczęściej rutynowo) wykonujemy poprawnie, to w przypadku szeroko rozumianej treści umowy i jej składników (SIWZ, a potem przyjętej treści oferty), istnieje największe zagrożenie dla przyszłości naszego kontraktu. Nie mamy problemów z przygotowaniem postępowania przetargowego, oceną formalnych warunków udziału wykonawcy w postępowaniu przetargowym, całą procedurę tego postępowania Kluczowy problem u zamawiającego to opisanie podmiotu zamówienia (art. 29. i dalsze) w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, zapomoga dostateczne dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagani i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzanie oferty, nie utrudniający uczciwej konkurencji, wskazując znaki towarów, patenty, pochodzenie. Wszyscy znamy (Art.. 31), że podmiot zamówienia na roboty na roboty budowlane opisuje się za pomocą dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych. Moje doświadczenie zawodowe wskazuje zwłaszcza aktualnie, aby projekt we wszystkich jego elementach poddać pełnej weryfikacji przez niezależna jednostkę. To nie będzie stracony czas ani pieniądze. I czas pieniądze zwrócą się wielokrotnie w okresie realizacji kontraktu. Natomiast, jeżeli podmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 199r. - Prawo budowlane, opisujemy przedmiot zamówienia za pomocą programu funkcjonalno użytkowego. W tej formie zamówienia problemy mnożą się jeszcze bardziej lub SA niewielkie . Wszystko zależy od doświadczenia, wiedzy i wyobraźni personelu zamawiającego funkcji i programie użytkowym raz o uwarunkowaniach realizacyjnych projektu wynikających z przepisów prawa, lokalizacji inwestycji i czasu jej realizacji. Tutaj w opisie zadania budowlanego szczególnie należy uwypuklić przeznaczenie ukończonych robót budowlanych jako całości oraz stawiane im wymagania techniczne, ekonomiczne, architektoniczne materiałowe i funkcjonalne. Rozporządzenie ministra infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno -użytkowego § 18 ust. 2., punkcie , litera d) zobowiązuje (podpowiada) zamawiającego do „określenia wielkości możliwych przekroczeń lub pomniejszenia przyjętych parametrów powierzchni i kubatur lub wskaźników'. Baza do określenia wszystkich parametrów winny być dobrze zrobione założenia techniczne inwestycji, umiejętnie dobrane tam odchylenia i biznes plan pokazujący przeznaczenie ukończonych robót budowlanych. Taka baza winna stanowić punkt wyjścia dla zamówienia dokumentacji projektowej, o której mówi rozporządzenie, jeżeli zamierzamy realizować projekt w systemie „buduj'- czerwony FIDIC. Wspólnym problemem dla „czerwonego i żółtego FIDICA' są elementy „niepewne'. Występują one gdy budowa wkracza w miejsca nie do końca rozpoznane. Wszyscy znamy problemy jakości inwentaryzacji lub jej braku, uzbrojenia podziemnego. Analogiczna sytuacja braku pełnej wiedzy występuje przy pracach remontowych i modernizacyjnych. Dopiero po „odkryciu' można ustalić, jakie naprawdę roboty są do zrobienia. Zróbmy w tych i innych „podejrzanych i niepewnych' miejscach zastrzeżenia, że tam i podobnych sytuacjach mogą wystąpić zamówienia uzupełniające. Pozwala na to w art. 61 dyrektywa 2004/18/WE i stary zapis ustawowy w art. 36., ust.,2., punkt 3), art.,67., ust.1., doprecyzowuje w punktach 6) i 7):
„6) w przypadku udzielenia , w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień uzupełniających stanowiących nie więcej niż 50% wartości zamówienia podstawowego i polegających na powtórzeniu tego samego rodzaju zamówień, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, zamówienie uzupełniające było przewidziane w ogłoszeniu o zamówieniu dla zamówienia podstawowego i jest zgodne z przedmiotem zamówienia podstawowego.;
7) w przypadku udzielania , w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy dostaw, zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 20% wartości zamówienia podstawowego i polegających na rozszerzeniu dostawy, jeżeli zmiana wykonawcy powodowałaby konieczność nabywania rzeczy o innych parametrach technicznych , co powodowałoby niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalne duże trudności techniczne w użytkowaniu i dozorze, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia dla zamówienia podstawowego i dotyczy zamówienia w niej określonego;' Zamawiający musi tutaj precyzyjnie określić wszystkie warunki zmian, głównie w zakresie zmian, głownie w zakresie wyliczenia ceny zmienianych robót, tak aby znali je wszyscy oferenci, aby w tym zakresie postępowanie przetargowe było transparentne. Wszędzie tam gdzie PZP (art. 67,93,145) ustawodawca użył określenia, ze coś „nie udało się przewidzieć', miał na myśli „zdarzenie losowe', „siłę wyższą', a nie brak informacji, wiedzy czy wyobraźni u zamawiającego. W art. 140,144,182 w ostatniej nowelizacji ustawy zapisy o podobnym znaczeniu zostały usunięte. Trzymając się precyzyjnie wzmiankowanej Dyrektywy, kodeksu cywilnego i PZP mamy szansę podpisać dobrze przygotowaną treść kontraktu i w miarę bezpiecznie go zrealizować, czego wszystkim życzę!
Jerzy Jacek Rybiński- Prezes Polskego Stowarzyszenia Beneficjentów Funduszy Pomocowych